news victoryتازه ها

نگاهی به پویش‌های دانشکده‌ی دندان‌پزشکی مشهد در پویش‌های روز جهانی سلامت دهان

By May 7, 2021 No Comments

فدراسیون جهانی دندان‌پزشکی (FDI) 20 مارس یعنی نخستین روز بهار را به عنوان روز جهانی سلامت دهان نام‌گذاری کرده و با دعوت از کلیه دندان‌پزشکان و نهادهای مرتبط با سلامت دهان در سراسر دنیا، از آنان می‌خواهد در جهت ترویج فرهنگ مراجعه منظم سالانه به دندان‌پزشکی و مراقبت از سلامت دهان خود بکوشند. در کشور ما هم دندان‌پزشکان از این رویداد جهانی غافل نمانده‌اند و در سال‌های اخیر برای بزرگداشت این مناسبت، اقدامات مختلفی انجام می‌دهند.

یکی از نهادهایی که در ایران در این فعالیت‌ها شرکت می‌کند، گروه سلامت دهان و دندان‌پزشکی اجتماعی دانشکده دندان‌پزشکی مشهد است که از سال ۹۷ تاکنون، با فعالیت‌های مختلف آموزشی سعی در آگاه‌سازی عموم مردم نسبت به سلامت دهان و پاسخ به سؤالات و ابهامات آن‌ها در این زمینه داشته است. به همین مناسبت با دکتر هدیه توتونی، استادیار این گروه گفتگویی داشتیم تا درباره اقدامات مختلف آن در این سال‌ها بیشتر بدانیم. با ما همراه باشید.

خانم دکتر توتونی! گروه سلامت دهان و دندان‌پزشکی اجتماعی دانشکده‌ی دندان‌پزشکی مشهد تا به حال ۳ بار با تشکیل کمپین «برای همه» در پویش مناسبت «روز جهانی سلامت دهان» شرکت کرده است. این کمپین تا به حال چه اقداماتی را انجام داده است؟

من سال ۹۷ با مراجعه به سایت FDI از وجود رقابت‌هایی که این فدراسیون در روز جهانی سلامت دهان بین انجمن‌ها برگزار می‌کند آگاه شدم و متأسفانه دیدم ایران در این رقابت‌ها شرکت نکرده است. به همین دلیل تصمیم گرفتم دانشجویان دندان‌پزشکی مشهد را در این اقدام جهانی شریک کنم. آن سال‌ها قبل از شیوع بیماری کرونا، فعالیت‌ها در همه کشورها به صورت حضوری انجام می‌شد و ما هم اواخر اسفندماه ۹۷ یک پویش ۳ روزه برگزار کردیم.

برای این کار بعد از هماهنگی با شهرداری، خیابان دانشگاه مشهد، پارک ملت مشهد، یک مهدکودک و آسایشگاه جانبازان مشهد را برای فعالیت انتخاب کردیم. آن زمان شکل دادن پویش دانشجویان دندان‌پزشکی تا حدودی کار سختی بود. چرا که جامعه با پویش‌های سلامت‌محور به ویژه در حوزه دندان‌پزشکی آشنا نبود و در مقابل تشکیل آن از سوی نهادهای نظارتی قدری مقاومت وجود داشت.

اولین سال حدود ۶۲ دانشجو در این پویش شرکت کردند و در فضاهای عمومی، آموزش‌های بهداشت دهان را به اقشار مختلف ارائه دادند. همه‌ی گروه‌های سنی از اقشار مختلف، هدف آموزش‌هایی از قبیل آموزش روش صحیح مسواک زدن و نخ دادن کشیدن، نگهداری از دندان مصنوعی و تمیز کردن دهان بودند.

سال ۹۸، پیش از برگزاری چهارمین کنگره‌ی ملی دندان‌پزشکی اجتماعی ایران که میزبان آن شهر مشهد بود، پویش ۵ روزه‌ای برگزار کردیم که با ۲۰ مارس سال جدید میلادی بعد مصادف نشد؛ بنابراین موفق نشدیم این فعالیت را در FDI ثبت کنیم. در آن پویش، ۱۶۳ دانشجوی دوره عمومی دانشکده دندانپزشکی مشهد با سرپرستی ۱۰ نفر از رزیدنت‌های دندانپزشکی اجتماعی دانشگاه‌های تهران و شهید بهشتی در ۱۴ پایگاه در سطح شهر مشهد مشارکت کردند.

این بار به این دلیل که شهرداری با نوع کار این پویش آشنا شده بود، راحت‌تر توانستیم فعالیت خود را انجام دهیم. شهرداری بیلبوردهایی را به رایگان در اختیار ما قرار داد که پیام‌های بهداشتی را در قالب باورهای عموم مردم بر روی آنان نوشتیم. برای نمونه، از آنجا که مردم باور دارند به این دلیل جنس دندان‌هایشان بد است، پوسیده می‌شود، پیام‌های ما چنین بود: «جنس دندونات خوبه اگه سیگار رو بذاری کنار.» یا «جنس دندونات خوبه، اگه، اگر روزی دو بار مسواک بزنی.» یا «جنس دندونات خوبه اگه شیرینی و شکلات کمتر بخوری.»

پویش آن سال هم حضوری بود و ایستگاه‌های قطار درون شهری مشهد، فرهنگسراهای شهرداری و مدارس برای برگزاری آن با ما همکاری کردند. فرهنگسرای سلامت و کانون پرورش فکری کودکان هم امسال با ما همکاری زیادی داشتند و پیام‌های ما را در فضای مجازی به مخاطبین خود انتقال می‌دادند.

امسال پویش ما از ۲۵ اسفند ۹۹ تا ۲۵ فروردین ۱۴۰۰ فقط به شکل مجازی برگزار شد و به همین دلیل هم آن را طولانی برگزار کردیم. این پویش سه محور داشت که در محور اول، اساتید دانشکده دندان‌پزشکی مشهد در تعدادی ویدیو، به پرتکرارترین سؤالات مردم درباره سلامت دهان که در دو پویش قبلی در بانک سؤالی گردآوری شده بود پاسخ دادند که در پلتفرم‌های مختلف مانند صفحه اینستاگرام و آپارات منتشر شد.

دومین محور، انتشار پوسترهایی با پیام‌های کوتاه و مفید راجع به سلامت دهان و سومین محور شامل ۵ لایو در صفحه‌ی اینستاگرام پویش به نام «برای همه» بود که موضوعات آن‌ها بر اساس نتایج پژوهش‌های اساتید دانشکده که در سطح شهر انجام داده بودند انتخاب شد. برای مثال خانم دکتر «پاک فطرت» پژوهشی انجام داده بودند که نشان می‌داد میزان آگاهی مردم مشهد از سرطان دهان بسیار کم است و بنابراین لایوی به این موضوع اختصاص داده شد. دیگر موضوعات لایوها شامل «دندان‌پزشکی زیبایی»، «کووید ۱۹ و دندان‌پزشکی»، «بیماری‌های سیستمیک و دندان‌پزشکی» و «دندان‌پزشکی کودکان» بودند.

بازخورد فعالیت‌های پویش شما در سطح جهانی و ملی چگونه بود؟

ما تا انتهای ماه آوریل ۲۰۲۱ فرصت داشتیم گزارش‌های خود را از پویش سال جاری با جزئیات در وبسایت FDI ثبت کنیم و مرحله‌ی داوری چند ماه آینده خواهد بود. من به شخصه در پلتفرم‌های مختلف مثل لینکداین، فیس بوک و توئیتر پوسترها و تبلیغات مختلف را به اشتراک گذاشتم که البته این موارد برای FDI هم به دلیل یادآوری سلامت دهان اهمیت دارد و هدف آن این است که به این طریق مردم نسبت به سلامت دهان خود آگاهی بیشتری پیدا کنند.

علاوه بر این، FDI اسفند ۹۷ از عکس‌های دانشجویان دانشکده مشهد در برخی از پیام‌های خود استفاده می‌کرد و از اقدام آن‌ها به عنوان «آموزشی‌ترین فعالیت» نام برد؛ اما به این دلیل که کشور ما عضو این فدراسیون نیست، به دانشجویان ما جایزه‌‌ای تعلق نگرفت. اگرچه نفس این کار برای ما ارزش معنوی دارد؛ اما به اعتقاد شخص من در صورتی که جایزه‌ای به دانشجویان تعلق گیرد، انگیزه بیشتری پیدا می‌کنند یا حس می‌کنند با سایر شرکت‌کنندگان در سراسر دنیا همگام هستند. البته خود دانشجویان دانشکده‌ی مشهد چنین موضوعی را به من انتقال نداده‌اند و بیشتر از شور و شوق شرکت در این فعالیت‌های عام‌المنفعه خشنود هستند. یکی از بازخوردهای دیگری که از آنان گرفتم، این بود که فعالیت در آن پویش سبب شد یاد بگیرند چه‌طور با مردم صحبت کنند و ارتباط برقرار کنند.

وضعیت سلامت دهان در مشهد را چگونه دیدید؟

سال گذشته از افرادی که به آنان آموزش می‌دادیم خواستیم پرسش‌نامه‌ای تکمیل کنند و متوجه شدیم وضعیت سلامت دهان در مناطق مختلف این شهر متفاوت است. البته مردم دندان‌های پوسیده‌‌ی درمان نشده زیاد دارند؛ افراد زیادی زیر سن ۶۰ سالگی دندان‌های خود را از دست داده‌اند و بچه‌های زیر ۶ سال دندان‌های پوسیده بسیار زیاد دارند. این در حالی است که بر اساس شاخص‌های سازمان جهانی بهداشت، در این سن اگر سطح پوسیده در دندان کودک وجود داشته باشد، پوسیدگی زودرس محسوب می‌شود؛ اما ما با شاخص‌های این سازمان خیلی فاصله داریم.

سازمان جهانی بهداشت برای کشورهای در حال توسعه چند سال یک بار شاخص‌هایی را اعلام و هر ۱۰ سال اهدافی را تعیین می‌کند.

به یاد دارم هدف‌گذاری سال ۲۰۱۰ برای سال ۲۰۲۰ این بود که در این کشورها پوسیدگی دندان کودکان زیر سه سال تنها ۲ درصد، زیر ۶ سال ۵ درصد و زیر ۱۲ سال ۱۰ درصد باشد. این در حالی است که بر اساس پژوهش‌های اداره سلامت دهان وزارت بهداشت، حدود ۵۲ درصد کودکان زیر ۶ سال در ایران دچار پوسیدگی دندان هستند. استان خراسان و شهر مشهد هم از این موضوع مستثنا نیستند و تقریباً از این آمار تبعیت می‌کنند.

نکته‌ی مهمی که از پرسش‌نامه‌های سلامت دهان که در پویش‌ها پر شدند متوجه شدم، این بود که افراد گمان می‌کردند فقط قند و شکر و شکلات سبب پوسیدگی دندان می‌شود و شیرینی، بیسکوئیت، پاستیل، نوشیدنی‌ها و آب میوه‌های پاکتی را جزو خوراکی‌های پوسیدگی‌زا به شمار نمی‌آوردند یا نمی‌دانستند اگر نان با غلات کامل طبخ نشود پوسیدگی‌زا خواهد بود. به شخصه متوجه شدم در شهر مشهد، آگاهی افراد در زمینه عادات غذایی سالم خیلی ضعیف هستند و وقتی می‌گوییم برای سلامت دندان‌ها قند و شکر کمتر مصرف کنند، افراد منظور ما را از این جمله کامل متوجه نمی‌شوند و مواد حاوی این دو را درنظر نمی‌گیرند.

نکته‌ی تأمل‌برانگیز دربرنامه‌های زنده پویش مجازی امسال که مورد توجه تمام اساتید آن برنامه قرار گرفت، این بود که حین تمام لایوها مردم بیشتر سؤالات خود را در کامنت‌ها می‌نوشتند؛ اما جالب بود که در لایو سرطان دهان، افراد سؤالات خود را بیشتر به صورت خصوصی می‌پرسیدند و در ضمن، سرطان دهان یکی از پرسوال‌ترین‌ها بود. استنباط ما این است که شاید دلیل این رودربایستی این باشد که آگاهی مردم در زمینه سرطان دهان کم است. احتمال دارد خجالت می‌کشند سؤال خود را بپرسند یا گمان می‌کنند سؤالشان نامربوط است یا در صورت ابتلا به سرطان و تائید استادی که به سؤالات پاسخ می‌داد، دوست نداشتند هویتشان آشکار شود. یا احتمال دارد افرادی که درباره درمان‌های خانگی سؤال می‌پرسیدند می‌ترسیدند قضاوت شوند.

چشم‌اندازهای شما برای آینده‌ی این پویش چیست؟

ما ابتدا گمان نمی‌کردیم بتوان پویش سلامت دهان را به شکل مجازی برگزار کرد؛ اما بازدیدهایی که در پلتفرم‌های مجازی از اقدامات ما صورت گرفت، نسبت به دو پویش قبلی بیشتر بود. برای مثال صفحه‌ی اینستاگرام ما ۲۸ هزار بازدیدکننده و ویدیوهای ما در آپارات، ۱۲۰۰ بازدید داشت در صورتی که دنبال کنندگان زیادی نداشت. گذشته از این مردم از یزد، کردستان، کرمانشاه، اصفهان و سایر شهرها کارهای ما را دنبال می‌کردند. این موضوع نشان‌دهنده‌ی این است که اثر برنامه‌های ما بر مردم بیشتر شده ما در بین مردم بیشتر شده است.

با توجه به همه‌ی این موضوعات، استنباط من این است که پویش مجازی ما نسبت به پویش‌های حضوری موفقیت بیشتری کسب کرد. چرا که قبلاً فقط به چند منطقه از مشهد محدود بودیم. چشم‌اندازی که برای این پویش دارم این است که اولاً تولید محتوا در صفحات مجازی را ادامه دهیم و در آستانه‌ی روز جهانی سلامت دهان سال ۲۰۲۲، فعالیت‌هایمان فشرده‌تر شود. امیدوارم در صورتی که جامعه به واکسیناسیون ۷۵ درصدی و ایمنی از کووید ۱۹ برسد، بتوانیم هم به صورت مجازی و هم به شکل حضوری این پویش را ادامه دهیم.

 

فدراسیون جهانی دندان‌پزشکی (FDI) 20 مارس یعنی نخستین روز بهار را به عنوان روز جهانی سلامت دهان نام‌گذاری کرده و با دعوت از کلیه دندان‌پزشکان و نهادهای مرتبط با سلامت دهان در سراسر دنیا، از آنان می‌خواهد در جهت ترویج فرهنگ مراجعه منظم سالانه به دندان‌پزشکی و مراقبت از سلامت دهان خود بکوشند. در کشور …

Our Whatsapp